لحظه كوتاه و كمتر از آن كافى است ، ولى اين نظام تدريجى بهتر مىتواند بيانگر عظمت خدا و علم و تدبير او در تمام مراحل باشد . فى المثل اگر « جنين » در يك لحظه تمام دوران تكامل خود را طى مىكرد و متولد مىشد شگفتيهاى آن از نظر انسان دور مىماند ، اما هنگامى كه مىبينيم هر روز و هر هفته در طول اين نه ماه شكل و شرائط شگرف تازه اى به خود مىگيرد و مراحل گوناگون عجيبى را يكى بعد از ديگرى پشت سر مىگذارد به عظمت آفريدگار بهتر آشنا مىشويم . بعد از مساله آفرينش به مساله « حاكميت خداوند » بر عالم هستى پرداخته مىگويد : « سپس خداوند بر عرش قدرت قرار گرفت ، و بر كل عالم هستى حكومت كرد » ( * ( ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ ) * ) . كلمه « عرش » چنان كه قبلا نيز گفته‌ايم در اصل به معنى تختهاى بلند پايه است ، و معمولا كنايه از قدرت مىآيد ، چنان كه در تعبيرات روزانه مىگوئيم پايه‌هاى تخت فلان كس فرو ريخت يعنى قدرتش بر باد رفت . بنا بر اين قرار گرفتن خداوند بر عرش نه به معنى جسمانى آن است كه خداوند همچون پادشاهان تختى داشته باشد و روى آن بنشيند ، بلكه به اين معنى است كه او هم خالق جهان هستى است ، و هم حاكم بر كل عالم ( 1 ) . و در پايان آيه با اشاره به مساله توحيد « ولايت » و « شفاعت » مراحل توحيد را كامل مىكند ، مىفرمايد : « جز او ولى و شفيعى براى شما نيست » ( * ( ما لَكُمْ مِنْ دُونِه مِنْ وَلِيٍّ وَلا شَفِيعٍ ) * ) . با اين دليل روشن كه خالقيت جهان نشانه حاكميت او است ، و حاكميت دليل بر توحيد ولى و شفيع و معبود است ، چرا بيراهه مىرويد و دست به دامن بتها

--> ( 1 ) توضيح بيشتر اين سخن را در جلد 6 صفحه 204 ( ذيل آيه 54 سوره اعراف ) مطالعه فرمائيد .